Menu

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii jest unikatowym w polskich warunkach think tankiem skoncentrowanym na identyfikacji, analizie i rekomendowaniu optymalnych rozwiązań najważniejszych problemów o charakterze strategicznym dla współczesnej Polski i przyszłych pokoleń Polaków. Obszarem działalności Instytutu są kluczowe systemy funkcjonowania państwa polskiego decydujące o jego bezpieczeństwie narodowym w ujęciu perspektywicznym i długofalowym.

Autor

Andrzej Kozłowski

Ekspert Fundacji Instytutu Bezpieczeństwa i Strategii

Ważnym elementem najnowszej Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP 2020 jest cyberbezpieczeństwo i bezpieczeństwo informacyjne. Zawarcie tych dwóch obszarów jest istotne i świadczy o tym, że dostrzeżono ich strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa.  

Kto jest przeciwnikiem?

Autorzy strategii opisując środowisko bezpieczeństwa trafnie zauważają prowadzenie przez Rosję działań poniżej progu wojny, w tym stosowanie środków pozamilitarnych takich jak cyberataki i dezinformacja. Niestety taka identyfikacja jest niepełna, ponieważ dezinformacja to tylko jeden z instrumentów działań informacyjnych prowadzonych przez Kreml, które można określić mianem nowoczesnej dywersji. W identyfikacji potencjalnego zagrożenia ograniczono się wyłącznie do Rosji nie wskazując na rosnące zainteresowanie Chiny regionem, a co za tym idzie również potencjalną działalnością w cyberprzestrzeni czy państwami takimi jak Iran czy Korea Północna, które dokonywały już cyberataków w Polsce. Wywiady państw w regionie ostrzegały przed tymi podmiotami.

Strategia prawidłowo identyfikuje również rolę i znaczenie technologii cyfrowych i kwestię efektywnego ich wykorzystania. Wskazuje się tutaj na sieć 5G, Internet Rzeczy, chmurę obliczeniową, technologię kwantową i inne podkreślając ich znaczenie dla nowych możliwości rozwojowych Polski, jednocześnie zauważając, że niosą one również zagrożenia. Dodatkowo podkreśla się, że Polska może w ten sposób dołączyć do grona krajów o efektywnie funkcjonującej gospodarce cyfrowej. Cel jest niewątpliwe ambitny i słuszny, ale biorąc pod uwagę rozwój gospodarki ukierunkowanej na coraz większe wydatki socjalne oraz brak jakichkolwiek zachęt dla młodych i utalentowanych ludzi do pozostania w Polsce raczej zostanie w fazie planistycznej. Szkoda również, że w strategii nie podkreślono znaczenia tych wynalazków dla bezpieczeństwa narodowego i wzmocnienia sił zbrojnych, co również jest bardzo ważną kwestią.

Cyberbezpieczeństwo

Cyberbezpieczeństwo zostało zaliczone do I filaru Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP 2020 zatytułowanego Bezpieczeństwo Państwa i Obywateli.  Zauważa się w nim konieczność podniesienia odporności na cyber zagrożenia oraz zwiększenie poziomu ochrony informacji oraz działania edukacyjne i promujące tzw. cyber higienę. Podkreśla się również ciągły rozwój krajowego systemu cyberbezpieczeństwa (KSC). Odwołanie się w strategii do KSC jest właściwe i służy podkreśleniu ciągłości tworzenia systemu cyberbezpieczeństwa w Polsce. Bardzo istotne jest podkreślenie konieczności uzyskania zdolności do prowadzenie pełnego spektrum działań militarnych w cyberprzestrzeni, co po prostu oznacza uzyskanie możliwości ofensywnych w środowisku wirtualnym oraz rozbudowa Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, które staną się nieodłącznym elementem działań Wojska Polskiego.

Podkreślanie w strategii konieczności rozwijania krajowych zdolności w obszarze testowania, certyfikacji oraz wzmacnianie kompetencji wiedzy wyzwań wśród kadr administracji publicznej to rzeczy podstawowe dla cyberbezpieczeństwa i dobrze, że  zostały podkreślone na poziomie strategicznym.

Podkreśla się również konieczność wzmacniania i rozbudowywania potencjału państwa  poprzez rozwój rodzimych rozwiązań w zakresie cyberbezpieczeństwa oraz prowadzenie finansowanych przez państwo prac badawczo-rozwojowych w obszarze nowoczesnych technologii oraz współpracę z uczelniami i instytucjami naukowymi. Ważne jest, że podkreślono zwiększanie zdolności w zakresie kryptologii z wykorzystaniem modułów produkowanych w Polsce. Problem z firmą produkującą sprzęt kryptograficzny Crypto AG za którą stały służby amerykańsko-niemieckie jasno pokazuje, że konieczne jest rozwijanie krajowych rozwiązań.  Punkt jak najbardziej zasadny, ale bez fundamentalnych reform systemu edukacji, partnerstwa publiczno-prywatnego oraz rozwiązania problemu z przełożeniem innowacji na rozwój produktów rynkowych będzie to bardzo trudne. Jedyne czego brakuje w ramach głównych zasad to odwołanie do kluczowej podstawy czyli partnerstwa publiczno-prywatnego.

Przestrzeń informacyjna

Przestrzeń informacyjna została zaliczona do I filaru Strategii Bezpieczeństwa Narodowego RP 2020 zatytułowanego Bezpieczeństwo Państwa i Obywateli, którego celem jest zapewnienie bezpiecznego funkcjonowania państwa i obywateli w przestrzeni informacyjnej. Strategia trafnie zauważa, że na poziomie strategicznym należy zbudować zdolności do ochrony przestrzeni informacyjnej biorąc pod uwagę przenikanie się warstwy wirtualnej, fizycznej i poznawczej. To jest bardzo dobry i celny punkt podkreślający, że kwestia bezpieczeństwa przestrzeni informacyjnej musi być traktowana razem z cyberbezpieczeństwem.

Dobrym pomysłem jest również zbudowanie jednolitego systemu komunikacji strategicznej państwa. Tego niestety brakuje, ponieważ za komunikację strategiczną odpowiada Ministerstwo Obrony, Ministerstwo Spraw Zagranicznych i trochę po części Ministerstwo Cyfryzacji. Brak instytucji odpowiedzialnej za koordynację takich działań jest problematyczne i nie sprzyja efektywności.

Podkreślenie znaczenia edukacji, zwiększenia świadomości społecznej oraz współpracy z mediami oraz organizacjami pozarządowymi to kolejne elementy, które znalazły się w strategii i są one niezbędnym elementem rozwoju ochrony przestrzeni informacyjnej. Pytanie tylko jak będą realizowane w praktyce, bo na razie instytucje publiczne nie są zbyt chętne do współpracy z dziennikarzami czy organizacjami pozarządowymi w tym obszarze.

Strategia rekomenduje też poprawę zarządzania bezpieczeństwem narodowym poprzez m.in. zintegrowanie rozproszonych funkcjonujących obok siebie rozwiązań. Jest to rekomendacja jak najbardziej słuszna, ale brakuje szczegółów czy będzie również dotyczyła integracji cyberbezpieczeństwa i komunikacji strategicznej, co jest w obecnym czasie niezbędne. 

Wyodrębnienie cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa przestrzeni w dokumencie jakim jest Strategia Bezpieczeństwa Narodowego RP 2020 z pewnością zasługuje na pochwałę, ponieważ te dwa aspekty stają się coraz ważniejsze i to właśnie z nich płynie coraz większe zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Zaadresowanie tych problemów w strategii komunikuje, że problem ten zyskał strategiczne znaczenie. Z pewnością należy również pochwalić autorów za to, że podkreślili związek pomiędzy cyberbezpieczeństem a bezpieczeństwem przestrzeni informacyjnej. Szkoda tylko, że nie został on odpowiednio wyeksponowany. Podsumowując strategia zawiera podstawowe elementy w obszarze cyberbezpieczeństwa i bezpieczeństwa przestrzeni informacyjnej, które powinny się pojawić w tego rodzaju dokumencie. Pojawia się tutaj problem czy będą one realizowane w odpowiedni sposób, w szczególności jeśli chodzi o kwestie bezpieczeństwa środowiska informacji i czy nie podzielą losu innych dokumentów strategicznych, których zapisy pozostawały na papierze, a raczej rzadko były realizowane w praktyce.

 

Facebook Twitter LinkedIn