Menu

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii jest unikatowym w polskich warunkach think tankiem skoncentrowanym na identyfikacji, analizie i rekomendowaniu optymalnych rozwiązań najważniejszych problemów o charakterze strategicznym dla współczesnej Polski i przyszłych pokoleń Polaków. Obszarem działalności Instytutu są kluczowe systemy funkcjonowania państwa polskiego decydujące o jego bezpieczeństwie narodowym w ujęciu perspektywicznym i długofalowym.

OSINT3_1024x400
Autor

Marcin Meller

Ekspert Fundacji Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Internet jest największym zbiorem informacji i w rezultacie niezwykle użytecznym źródłem wywiadowczym, dostarczającym w czasie rzeczywistym informacji z serwisów społecznościowych, forów internetowych, agencji informacyjnych, baz rządowych i komercyjnych oraz szerokiej gamy organizacji. Wspomaganie decyzji w ramach działalności wywiadu, dla ustalania polityki, działań strategicznych i operacyjnych, czy zwykłego gromadzenia danych, nie może funkcjonować bez OSINT. Wiedza uzyskiwana w procesie pozyskiwania informacji z otwartych źródeł jest standardową częścią działań wojennych oraz elementem funkcjonowania rządu.

W cybernetycznej rzeczywistości, przeprowadzanie operacji rozpoznania, operacji informacyjnych czy psychologicznych jest znacznie łatwiejsze w realizacji niż w warunkach świata fizycznego. Przestępcy, terroryści i jednostki antyspołeczne korzystają z mediów społecznościowych oraz innych ogólnodostępnych platform i aplikacji w celu realizowania komunikacji, pozyskiwania informacji i planowania swoich działań. Wzrost ilości internetowych przestępstw i zagrożeń bezpieczeństwa (informacyjnego, narodowego, porządku publicznego) niesie za sobą konieczność wzmożenia/zwiększenia użycia źródeł jawnych w celu identyfikacji przejawów potencjalnie niebezpiecznych aktywności oraz śledzenia i ujmowania przestępców internetowych. Znaczenie metod OSINT sprowadza się nie tyle do dostarczania informacji, co do ich wykorzystania w sposób, który zapewni wsparcie dla procesów decyzyjnych lub procedury dochodzeniowej, dając realne podstawy do działania. Jedną z największych zalet OSINT jest kwestia kosztów, są one bowiem znacznie niższe niż w przypadku zbierania informacji drogą wywiadu niejawnego. Naukowcy, dziennikarze i eksperci pracujący w danej dziedzinie mogą stanowić cenne źródła informacji. Wysokiej jakości rozpoznanie obrazowe (IMINT) jest dziś łatwo osiągalne za pośrednictwem platform ArcGIS, Google Earth lub innych ogólnodostępnych systemów informacji geograficznej (GIS). Zestaw narzędzi do wykorzystania w procesie wywiadowczym, można stworzyć w oparciu o otwarte źródła (w tym otwarty kod źródłowy) i ogólnodostępny sprzęt komputerowy. Wynikająca z tego możliwość większego zwrotu z inwestycji niż np. wykorzystanie sztucznych satelitów, kosztownego oprogramowania lub innych źródeł i metod wywiadu niejawnego jest szczególnie istotna dla państw dysponujących ograniczonym budżetem wywiadowczym. OSINT jest procesem, od którego powinna się zacząć każda kompleksowa analiza. Nie należy zwracać się ku droższym lub bardziej złożonym sposobom gromadzenia i analizy materiałów wywiadowczych zanim nie zostanie wyczerpany potencjał z OSINT. Wywiad ze źródeł jawnych posiada szereg innych zalet, z których najważniejsze to:

  1. zapewnia kontekst oraz świadomość, które stanowią fundament m.in. dla zrozumienia ogólnoświatowego programu bezpieczeństwa. Rosnąca złożoność powiązań na świecie, spadek stopnia pewności i przewidywalności, generują potrzebę prowadzenia długotrwałej, wielopłaszczyznowej obserwacji sytuacji w kraju i na świecie oraz strategicznej oceny zgromadzonych danych. Dane zgromadzone w procesie OSINT są najlepszym źródłem wiedzy o lokalnej kulturze, zwyczajach, przekonaniach religijnych oraz sytuacji geopolitycznej na świecie.
  2. materiał wywiadowczy zebrany za pośrednictwem etycznych środków można wykorzystać w postępowaniach prawnych bez ryzyka ujawnienia tajnych aktywów wywiadowczych. OSINT wiąże się z praktycznie zerowym ryzykiem w porównaniu do działań wywiadowczych prowadzonych przez szpiegów oraz innymi działaniami konspiracyjnymi.
  3. OSINT jest dostępny całodobowo i tak też może być wykorzystywany oraz przekazywany innym (bezpłatnie lub za opłatą).
  4. w razie potrzeby, informacje zgromadzone metodami OSINT można bez ograniczeń przekazać np. lokalnym organom ścigania lub służbom pierwszej pomocy.
  5. materiał wywiadowczy uzyskany ze zweryfikowanych, jawnych źródeł można podać do wiadomości publicznej bez poważnego narażenia bezpieczeństwa narodowego.

OSINT ma oczywiście pewne ograniczenia. Trudno jest zaproponować uniwersalne rozwiązanie realizujące potrzeby wszystkich służb wywiadowczo-informacyjnych. Można jedynie spotęgować problemy, z jakimi obecnie się mierzą, z których największym jest przeładowanie informacjami. Wyfiltrowanie „sygnałów” z szumu informacyjnego staje się coraz trudniejsze i czasochłonne. Propaganda i dezinformacja stanowią potężną broń. Rządy oraz różnorodne organizacje korzystają z mediów publicznych i komercyjnych w celu dystrybuowania niedokładnych albo nieprawdziwych informacji. Aktualne rozwiązania technologiczne nie są w stanie całkowicie zastąpić wysiłku analitycznego ludzi, który jest niezbędny do właściwej interpretacji i oceny podobnych zjawisk, a zgromadzony materiał niekiedy musi zostać zweryfikowany z użyciem źródeł niejawnych. OSINT nie zawsze doprowadzi do pozyskania wiedzy istotnej na szczeblu operacyjnym lub taktycznym. Może na przykład dostarczyć wiedzę na temat planów i motywacji organizacji terrorystycznej, jednak niekoniecznie ujawni konkretne miejsce pobytu lidera, czy też nie zapewni informacji potrzebnych do jego pojmania. Pomimo ogromnej wartości dodanej wynikającej ze stosowania technik i metod OSINT, kwestionowane jego znaczenia w praktyce uniemożliwia jego efektywne wykorzystanie. Często podstawą uprzedzenia do otwartych źródeł informacji, a co za tym idzie OSINT, jest chęć uzyskania przewagi konkurencyjnej. Dostępne dla każdego zainteresowanego źródła jawne nie zawsze mogą zapewnić taką przewagę jak informacje tajne, z tego powodu preferują je zarówno analitycy rządowi jak i komercyjni. Wielu analityków lekceważy znaczenie informacji pozyskanych ze źródeł jawnych, uważając dane uzyskane z tajnych źródeł za bardziej wartościowe. Niechętnie też przyznają się do tego, że informacje którymi dysponują zostały zgromadzone ze źródeł otwartych, ponieważ może to deprecjonować znaczenie ich pracy. To założenie jest oczywiście błędne i często wynika z braku zrozumienia funkcji jakie ma wypełniać OSINT.

Odpowiedzią na rosnące problemy informacyjne może być ustanowienie krajowego centrum wykorzystującego profesjonalne narzędzia OSINT, zobowiązanego dostarczać strategiczną wiedzę, na podstawie analizy informacji ze źródeł jawnych wszystkim (albo wybranym) agencjom rządowym i kluczowym spółkom skarbu państwa. Taki podmiot mógłby zostać włączony do istniejącej struktury bezpieczeństwa narodowego, bądź powołany jako jednostka autonomiczna.

Centrum OSINT może realizować następujące zadania:

  1. przeprowadzać działania wczesnego ostrzegania oraz zapobiegania,
  2. śledzić trendy w informatyce oraz zapewniać wybranym podmiotom narzędzia i technologie potrzebne do bardziej efektywnego pozyskiwania oraz wykorzystywania informacji.
  3. wspierać możliwości korzystania ze wszystkich dostępnych źródeł informacji w kraju i poza jego granicami.
  4. przekazywać najlepsze praktyki pozyskiwania, zarządzania, analizowania oraz rozpowszechniania informacji.
  5. nawiązywać współpracę partnerską z podmiotami pozarządowymi.
  6. zapewniać szkolenia i edukację pracownikom rządowym.

Centrum powinno łączyć personel stały (analityków wywiadu, specjalistów IT, specjalistów ds. informacji, itp.) z personelem rotacyjnym, np. pracownikami innych firm państwowych. W celu utrzymania możliwie niskich kosztów personelu, centrum powinno również jak najczęściej korzystać z wiedzy i doświadczenia środowisk akademickich oraz sektora prywatnego. Na potrzeby działalności podmiotu, niezbędnym jest zaprojektowanie i wdrożenie rozwiązania informatycznego, które będzie zrealizować potrzeby informacyjne w służbach specjalnych, innych organach administracji państwowej lub firmach z sektora publicznego. Kluczowymi celami rozwiązania informatycznego byłyby mn.in:

  1. dostarczanie kluczowych informacji oraz wiedzy poprzez gromadzenie, przetwarzanie i analizę treści zawartych w danych np.: publicznie dostępnych w Internecie, mediach informacyjnych, bibliotekach, bądź danych pochodzących od osobowych źródeł.
  2. analiza informacji dostępnych w mediach społecznościowych, na blogach, forach internetowych, Darknecie (TOR, I2P, Freenet) w celu identyfikacji kryminogennej aktywności, wyodrębnienia głównych podmiotów poprzez monitoring z systemem alertów oraz np. w rezultacie analizy powiązań oraz ich mapowania na grafach powiązań.
  3. przetwarzanie danych z OSINT do spójnej formy, np. w procesie translacji, transkrypcji z nagrań wideo, klipów dźwiękowych. System powinien zapewniać obsługę zróżnicowanej grupy języków obcych, w tym języków dwukierunkowych, jak arabski z dialektami czy hebrajski.
  4. integracja zgromadzonych i przetworzonych danych z istniejącym systemem bazodanowym (lub stworzenie nowego), w celu wykonywania operacji analitycznych na zintegrowanej treści w systemie informatycznym, dostępnym dla autoryzowanych użytkowników z odpowiednim poziomem dostępu.
  5. dostarczanie danych na temat aktywności obiektów zainteresowania oraz ich działalności  z rozproszonych otwartych źródeł informacji.

Gotowy projekt powinien spełniać szereg innych wymagań funkcjonalnych i sprzętowych wynikających z opracowanej specyfikacji wymagań systemowych. Dostęp do zasobów systemu powinien być możliwy poprzez bezpieczne połączenie internetowe, np. wirtualną sieć prywatną (VPN) lub z wykorzystaniem trasowania cebulowego, czyli sieci TOR. Bezpośrednim skutkiem wdrożenia takiego rozwiązania ma być skrócenie czasu reakcji w ramach realizowanych spraw, a także przyspieszenie procedury dochodzeniowej. Chociaż ustanowienie i utrzymanie takiego podmiotu będzie wymagać dokonania poważnych inwestycji finansowych, z pewnością oszczędzi ono znacznych nakładów finansowych w stosunku rocznym poprzez konsolidację dostępu do internetowych usług informacyjnych oraz koordynację inwestycji w rozwiązania informatyczne.

Facebook Twitter LinkedIn