Menu

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii jest unikatowym w polskich warunkach think tankiem skoncentrowanym na identyfikacji, analizie i rekomendowaniu optymalnych rozwiązań najważniejszych problemów o charakterze strategicznym dla współczesnej Polski i przyszłych pokoleń Polaków. Obszarem działalności Instytutu są kluczowe systemy funkcjonowania państwa polskiego decydujące o jego bezpieczeństwie narodowym w ujęciu perspektywicznym i długofalowym.

Fot. DWOT

„Każda wojna przynosi ze sobą mniej lub więcej zasadnicze zmiany w systemie walki i w środkach technicznych, jakiemi się przeciwnicy posługują. Niezmiennym natomiast pozostaje na ogół wpływ terenu na strategię i taktykę, który zarówno w odległej przeszłości jak i dzisiaj, wśród zmian w mechanizmie wojny nowoczesnej – zachował nadal swe dominujące znaczenie. Szczególnie zaś w naszej ostatniej z Rosją orężnej rozprawie, orograficzna struktura terenu wywarła wpływ niezwykle głęboki na tok i losy prowadzonej operacji; przekonamy się o tem dosadnie, analizując ich przebieg, zmiany i ostateczny, zwycięski dla Polski wynik. ” – gen. Władysław Sikorski.

Takimi zdaniami, generał Władysław Sikorski, dowodzący 5 Armią w Bitwie Warszawskiej rozpoczyna opis i analizę polsko-rosyjskiego teatru wojennego w swojej książce ” Nad Wisłą i Wkrą – studium z polsko-rosyjskiej wojny 1920 roku” wydanej w 1928 roku. Poświęcając tej problematyce pierwszy rozdział wspomnianego dzieła. Przytaczam tę tezę generała Władysława Sikorskiego w odpowiedzi na wyjątkowe nieprofesjonalne i napastliwe narracje wielu tak zwanych ekspertów, którzy nie rozumiejąc różnicy (nie posądzam ich o złą wolę) pomiędzy skutecznością uzbrojenia (techniki wojskowej) a jego efektywnością bojową, próbują budować w przestrzeni publicznej i politycznej, fałszywą i szkodliwą świadomość o wartości bojowej uzbrojenia, posługując się w jej ocenie tylko danymi taktyczno-technicznymi (skuteczność taktyczno-techniczna uzbrojenia). Teza ta nigdy nie straci na swojej aktualności. Potwierdza ona w boju wtedy i dzisiaj, niezmienny i dominujący wpływ terenu na strategię, taktykę oraz tak jak inne czynniki oraz uwarunkowania na wykorzystanie techniki bojowej oraz wyposażenia wojska, w operacji lądowej (czyli zasadniczej w obronie Polski).

Pragnę jednocześnie zwrócić uwagę, że uzbrojenie i wyposażenie trafiające do Wojsk Lądowych SZ RP musi uwzględniać ukształtowanie terenu jak i jego pokrycie. Albowiem to te dwa czynniki, tak jak wiele innych, mają ogromny wpływ nie tylko na prowadzenie działań bojowych, ale także i przede wszystkim na efektywność bojową wykorzystania techniki bojowej w tych działaniach. Decydują one o dostępności bojowej terenu, a tym samym wpływają na wybór kierunków działania wojsk; wykorzystanie techniki bojowej w walce; na sposoby działania i tym samym warunkują ruch i ogień na współczesnym polu bitwy. To z kolei stanowi istotę walki, w której uzbrojenie musi być dostosowane do terenu i jego porycia – do jego dostępności, a nie odwrotnie. Jest oczywistym, że sposoby i formy walki zbrojnej zależą od broni i od technicznego sprzętu wojskowego.

Teren – jego konfiguracja, pokrycie budowlami, lasami – stanowi naturalna barierę ograniczająca, a niekiedy umożliwiającą wykrycie celów, co warunkuje z kolei możliwość skutecznego użycia środków ogniowych. Warunki terenowe w Polsce są całkowicie odmienne od warunków terenowych w Iraku czy też w Afganistanie. Według analiz, które były prowadzone w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego, kiedy byłem Zastępcą Szefa Sztabu Generalnego, wskazywano, że na obszarze Polski średnioroczna dobra widoczność w dzień jest na odległość do 300 m, a w nocy poniżej 200 m. Nie jest ona zatem mierzona u nas kilometrami, tak jak to niektórzy eksperci twierdzą. Co to oznacza w polskich warunkach? Nic innego jak konieczność dostosowania środków i sposobów walki w obronie do warunków terenowych. Do tego dochodzi świadome zachowanie bojowe i działalność w zakresie zakłócania, ukrycia oraz pozorowania celów (w ramach taktycznego i operacyjnego maskowania). To wszystko radykalnie zmniejsza, a niejednokrotnie uniemożliwia efektywne użycie środków ogniowych. Dlatego też, we współczesnej wojnie niszczącemu oddziaływaniu systemów walki i broni towarzyszy sieciocentryczny system dowodzenia, rosnące znaczenie zdolności i umiejętności rozpoznania, wykrywania, identyfikowania i uzyskiwania namiarów sił i środków przeciwnika oraz maskowanie własnych sił oraz zamiarów ich użycia. Jak również pojawianie się na szczeblu taktycznym i operacyjnym środków obserwacji, rozpoznania oraz uzbrojenia w postaci chociażby dronów. Co pozwala „obchodzić” naturalne i infrastrukturalne przeszkody terenowe, tak by wykryć siły i środki przeciwnika i zniszczyć je. Równie duży wpływ mają warunki terenowe na szybkość ruchu lądowych pojazdów bojowych. Zaporowe przygotowanie terenu w obronie (zawały, rowy przeciwpancerne, zatopienia, niszczenia i zapory minowe, itd.) może całkowicie sparaliżować ruch wozów bojowych i pojazdów wsparcia oraz zabezpieczenia w terenie.

To właśnie i współczesne konflikty zbrojne i rozwój nowych technologii walki, takich jak drony, amunicja krążąca, itd., potwierdzają zależność efektywnego użycia nowoczesnej broni i systemów walki, które w naszym położeniu powinny dodatkowo wpisywać się zdolności odstraszające i przeciwzaskoczeniowe Sił Zbrojnych RP, od:

  • dostępności terenu;
  • wykrycia, identyfikacji i od określenia namiarów celów oraz czasu przekazania tych danych do naszych sił oraz środków w celu zniszczenia (obezwładnienia ) sił i środków przeciwnika.

Sprawiają one także olbrzymie wyzwania w realizacji tych przedsięwzięć, szczególnie z chwilą po rozpoczęciu napadu z zaskoczenia, który, biorąc pod uwagę zdolności zaskoczeniowe armii potencjalnego agresora i doświadczenia konfliktów lokalnych, mogą spowodować, że już w pierwszym etapie wojny wiele systemów walki stanie się bezużytecznych lub(i) zostanie zniszczonych. Tym samym może to zadecydować o naszym losie. Stanie się tak wtedy jeżeli :

– nadal brakować będzie nowej Strategii Obronności (obrony militarnej) Polski czyli fundamentalnego dokumentu wykonawczego Strategii Bezpieczeństwa Narodowego;

-planiści w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego, będą nadal uważać, że obecnie obowiązujące w Wojsku Polskim stany gotowości alarmowej i gotowości bojowej wojsk są „wystarczające”, aby przeciwstawić się w porę zdolnością zaskoczeniowym potencjalnego agresora (Zachodniego Okręgu Wojskowego armii rosyjskiej)we wszystkich przestrzeniach wojny i walk;

– obrona przestrzenna terytorium Polski nie zostanie zawczasu przygotowana, włącznie z wykorzystaniem i przygotowaniem obronnym terytorium kraju;

– SZ RP nie zostaną wyposażone, w zakotwiczone w co najmniej w 80 % w naszym Przemyśle Obronnym, kompleksowe spójnie wewnętrznie i między sobą systemy obrony(walki) wsparte i zabezpieczone systemami rozpoznania, bojowego zabezpieczenia oraz logistycznego wsparcia.

  • Posiadające zdolności odstraszające i przeciwzaskoczeniowe;
  • tworzące jednolity, spójny wzajemnie zazębiający się system Siły Obronne Polski, kompatybilnej z siłami zbrojnymi państw NATO;
  • o zdolnościach odstraszających i przeciwzaskoczeniowych; połączonej sieciocentrycznym systemem dowodzenie, odpornej na cyberdziałania i zdolnej do obrony naszego państwa we wszystkich przestrzeniach współczesnego konfliktu zbrojnego włącznie z działaniami i przeciwdziałaniami hybrydowymi.

– nie osiągnie się odstraszania obronnego oznaczającego zniechęcenie potencjalnego agresora do podjęcia agresji przez wykazanie mu, że nie zdoła on osiągnąć siłą celów politycznych oraz może ponieść takie straty i narazić się na takie uciążliwości, które przewyższą ewentualne korzyści we wszystkich przestrzeniach prowadzonej wojny. Odstraszanie obronne osiąga się dzięki posiadaniu odpowiednich sił i środków obrony oraz realizacji takich przygotowań obronnych, które dla agresora stanowić będą wystarczającą i wiarygodną przestrogę;

– społeczeństwo polskie nie zostanie obronnie i psychologicznie przygotowane, zabezpieczone i zagospodarowane w ramach potrzeb i struktur SZ RP i Obrony Cywilnej Kraju.

WNIOSKI

A. Ocena wartości i możliwości współczesnych systemów broni tylko na podstawie ich skuteczności (wartości techniczno-taktyczne)jest dalece niewysterczająca. Wręcz jest to ocena wypaczona, jeśli nie uwzględnia ona powyższych warunków i czynników, mających miejsce w momencie rozpoczęcia agresji militarnej na Polskę z zaskoczenia i później na polu walki w obronie terytorium Polski.

B. To właśnie zdolności zaskoczeniowe agresora i brak zdolności przeciwzaskoczeniowych naszych sił zbrojnych; warunki terenowe; przeciwbroń; sposób jej użycia i obsługi; oprzyrządowanie dowodzenia; wyszkolenie bojowe wojsk; sposoby przeciwdziałania(obrony); warunki obserwacji; odporność na cybernetyczne i inne zakłócenia; bojowe i logistyczne ich zabezpieczenie oraz wsparcie itd.- każde oddzielnie lub wszystkie razem zmniejszają skuteczność systemów walki, a niejednokrotnie czynią je nawet bezużytecznym. Szczególnie w pierwszym etapie wojny czy nawet później już na polu walki. Dlatego też należy posługiwać się przede wszystkim pojęciem efektywności bojowej, uwzględniającej powyższe czynniki oraz uwarunkowania, dla określenia użyteczności (osiągnięcia celu),a także opłacalności zastosowania poszczególnych systemów walki w działaniach bojowych.

C. Zatem różnica między skutecznością (taktyczno-techniczną)a efektywnością bojową systemów walki (broni w warunkach działań bojowych) stanowi wartość każdego systemu uzbrojenia oddzielnie i sił zbrojnych w całości, o której decydują słabe a nie silne ich strony. To właśnie słabe miejsca danego systemu uzbrojenia (broni) i w systemach uzbrojenia sił zbrojnych będą atakowane przez przeciwnika na szczeblu taktyczno- operacyjnym i strategicznym w operacji obronnej na terytorium Polski.

D. Tym samym kupowanie zagranicą bardzo drogiego i potrzebnego uzbrojenia bez offsetu i transferu technologii do naszego przemysłu obronnego oraz bez kompleksowego jego techniczno-bojowego i szkoleniowego oprzyrządowania, nie wpisującego się w bojowy kompleksowy system uzbrojenia Sił Zbrojnych RP i nieuwzględniające powyższych czynniki i uwarunkowania (które nie pozwolą na wykorzystanie jego efektywności bojowej) jest marnotrawieniem pieniędzy na przedsięwzięcie, które na w wypadku nagłej napaści na nasz kraj, będzie w ograniczonym zakresie lub całkowicie bojowo bezużyteczne!

Gen. dyw. w st. spocz. Leon Komornicki

Członek Rady Fundacji Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Facebook Twitter LinkedIn