Menu

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii jest unikatowym w polskich warunkach think tankiem skoncentrowanym na identyfikacji, analizie i rekomendowaniu optymalnych rozwiązań najważniejszych problemów o charakterze strategicznym dla współczesnej Polski i przyszłych pokoleń Polaków. Obszarem działalności Instytutu są kluczowe systemy funkcjonowania państwa polskiego decydujące o jego bezpieczeństwie narodowym w ujęciu perspektywicznym i długofalowym.

Fot. st. chor. mar. Arkadiusz Dwulatek

Po wstąpieniu Polski do NATO i UE rządzący i wojskowi zdjęli z siebie obowiązek budowania Systemu Obronnego Rzeczypospolitej Polskiej na fundamencie własnych możliwości i odpowiednio zorganizowanych, przygotowanych oraz zdolnych do obrony kraju, sił i środków. Pomimo, że historyczne, polityczne i geograficzne uwarunkowania naszego bezpieczeństwa nie zniknęły automatycznie z chwilą, kiedy zostaliśmy członkami Sojuszu i Unii Europejskiej. Zaś z powodu eskalacji imperialnej polityki Rosji poprzez wojny z Gruzją (2008 r.) i z Ukrainą (od 2014 r.) jeszcze bardziej się one zaostrzyły. Takie podejście decydentów politycznych i wojskowych w latach 1999-2015 spowodowało obniżenie potencjału obronnego Polski i potencjału bojowego naszych Sił Zbrojnych.

Do zasadniczych elementów obniżenia potencjału bojowego Sił Zbrojnych RP można zaliczyć :

1. Nieodpowiednie Strategie Bezpieczeństwa Narodowego; Strategie Obronności oraz koncepcje i założenia obronne – strategiczne; operacyjne i taktyczne.

2. Obniżenie poziomu kształcenia i szkolenia kadr Wojska Polskiego; szkolenia bojowego wojsk.

3. Zacofanie techniczne;

4. Wadliwa struktura organizacyjna i ich dyslokacja;

5.Wadliwy system dowodzenia;

6. Uzależnianie uzbrojenia od dostaw z zagranicy bez offsetu, a darowizn bez umowy przemysłowej;

7. Zaniechanie szkolenia rezerw osobowych;

8.Zaniechanie obronnego(operacyjnego) przygotowania terenu obszaru kraju;

9. Likwidacja na tzw. „ścianie wschodniej” większości oddziałów i związków taktycznych Wojsk Operacyjnych na oraz całkowita likwidacja obrony terytorialnej;

10. Zaniechanie szkolenia obronnego społeczeństwa oraz likwidacja Obrony Cywilnej Kraju;

11. Zawieszenie poboru i zasadniczej służby wojskowej (którą trzeba przywrócić jeżeli poważnie chcemy myśleć i budować Powszechną Obronę Polski);

12. Niskie nakłady finansowe na B+R (badania i rozwój) w obszarze bezpieczeństwa i obronności; zerwanie współpracy pomiędzy Wojskiem Polskim a Polskim Przemysłem Obronnym; wadliwe zarządzanie nim i nie rozwijanie jego zdolności w zakresie zaspakajania, zgodnie z podstawowym kryterium(80%), potrzeb Sił Zbrojnych; brak spójnej strategii modernizacji Polskiego Przemysłu Obronnego z Programem Technicznej Modernizacji SZ RP; niewłaściwa polityka zakupowa MON uzbrojenia za granicą, a w tym i niewłaściwa polityka offsetowa i brak polityki licencyjnej, w celu pozyskiwania najnowszych technologii przez nasz przemysł obronny.

Trzeba podkreślić w tym miejscu, że współcześnie każda armia, która chce być armią nowoczesną i sprostać wymogom obrony swego kraju, w coraz większym stopniu uzależniona być powinna od potencjału ekonomicznego i przemysłu obronnego własnego państwa. Przy zakupach techniki bojowej i wyposażenia zagranicznego należy wykazać należytą ostrożność, finezję i przezorność, a także rozwagę polityczną. Szczególnie w przeciwstawieniu się dyskryminowaniu i ekspansywnej strategii sprzedażowej silnego państwa -sojusznika, tak by wynegocjować korzystne warunki zakupów techniki i uzbrojenia dla SZ RP (Sił Zbrojnych RP) pozyskując przy tym najnowsze technologie dla naszego przemysłu obronnego.

Obniżenie potencjału obronnego Polski i jej Sił Zbrojnych poczynione od 1999 roku przez słabość, zaniechanie i zaniedbanie budowy powszechnej obrony Polski, należą do najbardziej niebezpiecznych w skutkach zagrożeń niemilitarnych dla bezpieczeństwa i obronności Polski, bowiem stanowią one preludium do zewnętrznych zagrożeń militarnych!

Biorąc pod uwagę nasze doświadczenia historyczne, geopolityczne położenie i współczesne uwarunkowania, niezależnie od naszego członkostwa w NATO i w UE, naszą racją stanu powinno być, budowanie zawczasu we wszystkich przestrzeniach możliwej walki i wojny, Powszechnego Systemu Obronnego i Obrony Polski. Jest to najbardziej optymalna i wiarygodna strategia, w oparciu o przestrzenny sposób jej militarnej obrony, na fundamencie własnych możliwości. Budowanie tego systemu jest zgodne z art.3 Traktatu Północnoatlantyckiego i tym samym nie stoi w sprzeczności z naszą przynależnością do Sojuszu i UE. Wręcz przeciwnie, w ten sposób wzmacnia naszą pozycję w ramach obu struktur. W ten też sposób wzmacniamy istnienie państwa polskiego jako niezależnego podmiotu politycznego.

Nie oznacza ono naszego dążenie do izolacjonizmu. Przeciwnie, dysponowanie przez RP własnym, sprawnie funkcjonującym Systemem Obronnym i wiarygodną Siłą Obronną, stanowić będzie wzmocnienie pozycji Polski w Sojuszu i Unii. To z kolei, w oparciu o podejmowaną dalekowzroczną politykę zagraniczną, pozwoli nam na naszych warunkach dzielenia się naszą suwerennością w ramach NATO i z UE. Od tego też zależy nasze bezpieczeństwo.

Dlatego też, właśnie dzisiaj w Polsce w świetle obowiązującej Strategii Bezpieczeństwa Narodowego 2020, pilnie jest potrzebna Strategia Obronności.

Strategia Obronności stanowi spójny system założeń teoretycznych i odpowiadających im rozstrzygnięć praktycznych dotyczących obronnego przygotowania państwa oraz przygotowania i prowadzenia działań obronnych. W tym operacji strategicznych, zmierzających do zapobiegania powstawania sytuacji kryzysowych oraz do odparcia agresji i utrzymania niepodległości i integralności terytorialnej RP.

W czym zatem, w świetle powyższego, wyrażać się powinna istota Polskiej Strategii Obronności?

Istota Polskiej Strategii Obronności polega na tym, że w czasie agresji militarnej przeciwnika konieczne jest racjonalne wykorzystanie wszystkich dostępnych środków, którymi dysponuje państwo. Tak aby finalnie odeprzeć jego napaść. Ponadto Strategia Obronności powinna być na tyle wiarygodna (dysponująca odpowiednimi siłami i środkami oraz wsparta zgodnie z planami ewentualnościowymi potencjałem NATO), aby agresję tę uczynić nieopłacalną. Strategia Obronności nie może zamykać się w wąskim kręgu wykorzystania tylko potencjału militarnego do odparcia agresji.

Powinna ona stanowić wytyczną dla :

– polityków i kierownictwa państwowego, w jaki sposób w okresie pokoju można zapewnić warunki zapobiegania agresji i w jaki sposób tworzyć system obronny państwa oraz jak wykorzystać wszystkie dostępne siły, którymi dysponuje państwo, aby odeprzeć agresora w razie kryzysowej sytuacji;

– dowództwa Sił Zbrojnych RP, w jaki sposób przygotować Siły Zbrojne aby posiadały one zdolności odstraszające i przeciwzaskoczeniowe oraz w jaki sposób prowadzić operację obronną i obronne operacje strategiczne dla osiągniecia celów politycznych w obronie Polski.

Dlatego, w treści Strategii Obronności w warunkach Polski powinny przewijać się oraz wzajemnie uzupełniać i warunkować zarówno wątki zapobiegania wybuchowi konfliktu zbrojnego (samodzielnie oraz we współpracy z sojusznikami), jak i też realna ocena potencjalnego agresora i zagrożeń militarnych oraz siły militarnej zdolnej odeprzeć napaść. Interesy skutecznej obrony państwa wymagają trwałej i ciągłej współpracy polityków i wojskowych, MON z MSZ, Sił Zbrojnych z Polskim Przemysłem Obronnym oraz systematycznego i wyjątkowo rozsądnego obronnego przygotowania społeczeństwa.

Z tego powodu Polski Powszechny System Obronny będzie jednoznacznie odbierany wizerunkowo oraz oceniany na międzynarodowej scenie politycznej, jako wyraz naszej determinacji i narodowej siły, a tym samy, jako gwarant stabilności i bezpieczeństwa Europy na wschodniej flance NATO i UE. Powinien też być bardzo realistyczny i czytelny dla naszego społeczeństwa, zapewniający racjonalne i zaangażowane włączenie całego narodu w jego tworzenie. Musi także z kolei zapewnić sprawne, szybkie, wysoce zorganizowane i adekwatne do zagrożeń militarnych przejście z stanu pokojowego na czas wojenny.

Tym samym współcześnie, aby obronność Polski była wiarygodna, powinna obejmować swym zasięgiem nie tylko Siły Zbrojne RP lecz cały naród, który gotów jest w sposób zdeterminowany bronić trwałości i nienaruszalności swoich granic, swego bytu i niepodległości. W Powszechnym Systemie Obronnym Polski szczególna rola przypada Siłom Zbrojnym RP – doskonale zorganizowanym, wyszkolonym, uzbrojonym i wyposażonym w co najmniej 80% w broń i wyposażenie produkowane w Polskim Przemyśle Obronnym, stanowiącym wiarygodną gwarancję odstraszania i zapobiegania zagrożeniom, a także przygotowanym do podejmowania we wszystkich przestrzeniach skutecznej walki o różnej skali, zasięgu, intensywności i charakterze zarówno samodzielnie, jak i zgodnie z planami ewentualnościowymi w składzie wojsk NATO.

Trzeba przy tym pamiętać tragiczne lekcje historii, kiedy to ze słabym podmiotem międzynarodowym, w tym i pod względem wojskowym, nikt się nigdy nie liczył. Tak jest i teraz i będzie zawsze. Słabość obronna państwa stanowi naturalną zachętę do wielowymiarowej dominacji silniejszego, nawet gdy ten jest sojusznikiem. Nie należy również oczekiwać jakiegokolwiek bezinteresownego, sojuszniczego rozpięcia parasola ochronnego nad Polską, jeżeli rządzący i naród wykażą zaniedbania i zaniechania w systemie obronnym państwa i jeżeli dokonane będą błędne oceny i działania zarówno w sferze politycznej jak i wojskowej.

W związku z tym, warto jeszcze raz podkreślić, że w naszych warunkach, Polski System Obronny musi być powszechny, oparty na trwałym gruncie psychologicznego i obronnego przygotowania całego społeczeństwa oraz na zawczasu przygotowanym potencjale obronnym państwa i Polskim Przemyśle Obronnym. Obok Sił Zbrojnych RP należy przygotować całą sferę innych elementów struktur organizacyjnych państwa, zapewniających funkcjonowanie w okresie zagrożenia i zaistnienia sytuacji kryzysowej.

Strategia Obronności, jak już wspomniałem, nie ogranicza się tylko do problemów czysto militarnych. Jej zakres jest bardzo rozległy i łączy niemal każdą dziedzinę życia i działalności polityczno-społecznej, ekonomicznej i naukowo-technicznej Polski, krajów sąsiednich będących członkami NATO i UE, a także Ukrainy, Białorusi i szczególnie Rosji -jej politykę i potencjał i w jaki sposób może go użyć do osiągnięcia własnych celów politycznych.

Tym samym, Strategia Obronności Polski zależy i współzależy od następujących czynników:

– polityki państwa wynikającej ze Strategii Bezpieczeństwa Narodowego ( współzależy);

– oceny zagrożeń niemilitarnych i militarnych;

– doświadczeń historycznych;

– położenia geostrategicznego;

– potencjału ekonomicznego i demograficznego Polski;

– potencjału naukowo-technicznego Polski;

– potencjału Sił zbrojnych RP i układu pozamilitarnego w tym szczególnie Obrony Cywilnej Kraju;

– Systemu Obrony Państwa;

– Sztuki wojennej (współzależy);

– Sztuki Operacyjnej i taktyki wojsk własnych, NATO, sojuszników, a także armii rosyjskiej;

– polityki i strategii militarnej Rosji;

– wniosków i doświadczeń z ćwiczeń wojsk własnych, sojuszniczych oraz z ćwiczeń armii rosyjskiej.

Strategia Obronności jest podporządkowana polityce. Trzeba o tym ciągle powtarzać i nieustannie pamiętać, gdyż jak pokazują doświadczenia, zachwianie równowagi i naruszenie współzależności między polityką a Strategią Obronności prowadzi do awanturnictwa politycznego i wojskowego. Do tego też prowadzi uprawianie polityki bez Strategii Obronności! Z tych powodów należy dostrzegać i uwzględniać również istotny wpływ Strategii Obronności na politykę, na kształtowanie jej celów, zadań i kierunków. Strategia Obronności, tworzona na realnych podstawach materialnych państwa (gospodarka, nauka, potencjał militarny własny i potencjalnego agresora ) i w pełni je uwzględniająca urealnia działalność polityczną i polityczne decyzje. Tym samym, w przestrzeni bezpieczeństwa i obronności istnieje niezbywalna konieczność ścisłego powiązania Strategii Obronności Polski z polityką państwa i z gremiami politycznych decydentów.

W naszej przestrzeni bezpieczeństwa i obronności także trzeba pamiętać i ciągle mieć na uwadze, że nawet najsłuszniejsze cele polityczne i założenia strategiczne pozostaną w sferze teorii oraz pobożnych życzeń bez doskonałego przygotowania i nowoczesnego wyposażenia Sił zbrojnych. Jak również mocnego i zwartego ich zaplecza, czy też bez psychologicznego i obronnego przygotowania społeczeństwa. Założenia strategiczne, ukierunkowujące sztukę operacyjną i taktykę muszą uwzględniać realne zagrożenia i niematerialne oraz materialne możliwości potencjalnego agresora, a wśród nich i nowe podejście do problemu wojny i Strategii Wojennej.

Pomimo, że rosyjskie siły zbrojne rozwinęły nowe zdolności wymagane do prowadzenia nowoczesnej wojny, to rosyjskie podejście do problemu wojny sprowadza się (może, ale nie musi) do realizacji celów strategicznych bez bezpośredniego angażowania się w klasyczny konflikt zbrojny. U nas to podejście określane jest jako konflikt hybrydowy, a w Rosji jako nowe formy i metody prowadzenia konfliktu nazwanego wojną VI generacji. Według rosyjskiej koncepcji strategicznej, konflikt ten obejmuje osiem etapów skoordynowanego użycia środków dyplomatycznych, militarnych, ekonomicznych, technologicznych i informacyjnych ,w tym:

1) etap prowadzenia działań asymetrycznych, z wykorzystaniem środków informacyjnych, psychologicznych, dyplomatycznych i ekonomicznych w celu osłabienia pozycji przeciwnika oraz stworzenia warunków do podjęcia działań bezpośrednich;

2) etap dezorientowania kierownictwa polityczno-militarnego przeciwnika realizowany w ramach kombinacji jawnych i tajnych operacji specjalnych prowadzonych za pomocą środków dyplomatycznych, mediów, oraz organizacji pozarządowych. Wprowadzanie fałszywych danych, instrukcji, rozkazów, informacji w celu pogłębienia dezinformacji, sprzeczności i podziałów wykreowanych w przestrzeni informacyjnej przeciwnika;

3)etap paraliżowania i dezintegrowania struktury kierowania systemem obronnym oraz dowodzenia wojskami przeciwnika. Złamanie woli oporu uzyskiwane w ramach korumpowania, oszukiwania i zastraszania kierowniczej kadry polityczno-wojskowej;

4) etap destabilizacji sytuacji bezpieczeństwa na terytorium przeciwnika. W ramach operacji informacyjnej i specjalnej i wywołanie w społeczeństwie przeciwnika poczucia zagrożenia i niepewności oraz brak za zaufania do kierownictwa państwa;

5)etap izolowania obszaru operacji w ramach wprowadzanych stref zakazu lotów oraz blokowania innych środków komunikacji, aktywowanie na terytorium przeciwnika zbrojnej opozycji;

6) etap wspierania działań zbrojnych opozycji celem zagwarantowania bezpieczeństwa własnych interesów ekonomiczno-gospodarczych na terytorium przeciwnika;

7) etap militarnego rozstrzygnięcia, otwartych działań zbrojnych prowadzonych z wykorzystaniem własnego potencjału militarnego celem zagwarantowania bezpieczeństwa mniejszościom narodowym lub własnych interesów ekonomiczno-gospodarczych na terytorium przeciwnika;

8) etap przejmowania kontroli lub zniszczenie obiektów decydujących o trwałości systemu obronnego, zajęcie terytorium przeciwnika.

Biorąc pod uwagę powyższe etapy, Strategia Obronności w ramach Obrony Powszechnej powinna określić system powszechnej obrony hybrydowej Polski, jego strategiczne cele oraz zadania, oczywiście jako części (elementy) Systemu Obronnego Państwa przygotowanego do wojny na dużą skalę.

Rosja w potencjale militarnym ma przewagę liczebną, lepsze uzbrojenie i wyposażenie, a więc to nasza strategia powinna przewidzieć i uwzględnić czynniki przewagi w sposobach działania, doskonalszym dowodzeniu, lepszym wykorzystaniu właściwości terenu własnego kraju. W ten sposób, aby w określonym uzyskać niezbędną przewagę i odeprzeć agresora. Bardzo ważnym elementem w tworzeniu równowagi lub przewagi powinny być wojska USA i NATO stacjonujące w Polsce i działania sił NATO w ramach planów ewentualnościowych.

Strategia Obronności to także racjonalne działania prowadzące do zwycięstwo w walce zbrojnej, ponosząc jak najmniejsze straty własne. W związku z tym ważnym jest, aby poznać istotę przewagi zarówno własnej, jak i potencjalnego agresora.

Obecnie należy:

– określić kryteria oceny przewagi i znaczenie dla obu przeciwstawnych stron;

– ustalić mechanizmy, które pozytywnie (bądź negatywnie) wpływają na procesy jej kształtowania;

– zbadać (ocenić) zmienne wartości przewagi, zwłaszcza te, które warunkują powodzenie w działaniach wojennych, a następnie podjąć odpowiednie zabiegi w celu racjonalnego ich wykorzystania.

Powyższe założenia są zadaniem Strategii Obronności, a do pewnego stopnia -także polityki. W tej dziedzinie trzeba wykorzystać jak najpełniej ponad tysiącletnie doświadczenia polskiej sztuki wojennej, z którymi powinni się zapoznawać także dowódcy wojsk USA i państw NATO stacjonujący w Polsce. Niezależnie od doskonalenia i opracowania nowych wymagań i założeń tworzenia przewagi w sferze niematerialnej, Strategia Obronności musi współcześnie w coraz większym stopniu opierać swoje założenia teoretyczne i rozwiązania praktyczne na wartościach materialnych, w których podstawowa rolę odgrywają baza ekonomiczna i możliwości naukowe i techniczne. Jak nigdy dotąd od czynników tych jest uzależniony realizm założeń strategicznych i operacyjno-taktycznych. Strategia Obronności, uwzględniając możliwości gospodarcze państwa w zakresie produkcji nowoczesnego uzbrojenia, środków walki i bazy logistycznej dla Sił zbrojnych RP, musi tym samym racjonalnie określić kierunki rozwoju bazy ekonomicznej zarówno na okres pokoju i wojny, w celu zaspokojenia potrzeb mobilizacyjnych oraz logistycznego wsparcia.

Gospodarka, zwłaszcza przemysł obronny, muszą być zawczasu przygotowane do przestawienia się na okres kryzysu. Strategia Obronności, biorąc pod uwagę możliwości własnego przemysłu obronnego i bazy naukowo-technicznej, określić powinna priorytety nie tylko rodzimej produkcji lecz także w zakupie sprzętu za granicą. Dlatego bardzo ważnym problemem przy opracowaniu założeń Strategii Obronności, jest właściwe wytyczenie perspektyw i kierunków rozwoju techniki wojennej i uzbrojenia, uwzględniających przy tym rozwój współczesnej myśli naukowo-technicznej oraz ekonomiczne państwa.

Szczególnie istotne w założeniach teoretycznych Strategii Obronności, jak i w rozstrzygnięciach praktycznych są :

– właściwe ukierunkowanie własnej produkcji uzbrojenia i wyposażenia bojowego Wojsk Operacyjnych oraz sił i środków Wojsk Obrony Terytorialnej;

– racjonalne dokonywanie ich zakupów za granicą, bowiem uzależnienie uzbrojenia i wyposażenia technicznego Wojska Polskiego tylko od zakupów i dostaw zagranicznych jest współcześnie bardzo niebezpieczne. Dlatego też właściwe ustalenia strategiczne w tej dziedzinie mają ogromne znaczenie dla gotowości bojowej Sił Zbrojnych oraz stymulowanie rozwoju przemysłu obronnego. Wszechstronnego opracowania wymagają również zagadnienia materiałowego, technicznego i medycznego zabezpieczenia Sił Zbrojnych RP, a także racjonalne gromadzenie i rozmieszczenie środków materiałowych na obszarze kraju i w jednostkach wojskowych.

W założeniach Strategii Obronności, wyjątkowo ważne miejsce powinno zajmować dokonanie wnikliwej oceny, a następnie odpowiednie przygotowanie pod względem strategicznym terytorium Polski. Geostrategiczne położenie Polski i zarys jej granic zbliżony do koła (średnica około 600 kilometrów) oraz ukształtowanie topograficzne stwarzają dogodne warunki do prowadzenia zarówno operacji obronnych, jak i zaczepnych. Niezależnie od tego trzeba uwzględniać w tej ocenie słabe strony obrony naszego terytorium, zwłaszcza z punktu widzenia oddziaływania potencjalnego agresora.

Odpowiednie przygotowanie zawczasu (w czasie pokoju), zagospodarowanie i wykorzystanie naszego terytorium do jego obrony i manewru, a także działań sił NATO, zgodnie z planami obronnymi jest fundamentalnym czynnikiem przewagotwórczym. To jeden z najprostszych, najtańszych i najbardziej skutecznych sposobów wzmocnienia potencjału obronnego Polski. Od wielu lat jest doskonała okazja, aby do tego wykorzystać prowadzone na wielką skalę inwestycje infrastrukturalne. Czy tak się dzieje ? Mam poważne wątpliwości! O znaczeniu zawczasu obronnego strategicznego przygotowania terytorium naszego kraju szczegółowo pisałem w jednym z opracowań opublikowanym na stronach Fundacji Instytutu Bezpieczeństwa i Strategii.

Kolejnym bardzo istotnym problemem jest dyslokacja SZ RP. Doświadczenia wojenne wskazują, że przy rozmieszczeniu Związków Taktycznych w czasie pokoju oraz w czasie ich strategicznego rozwijania trzeba kierować się zasadą, że im mniejsze są siły strony napadniętej od sił strony dokonującej napaść oraz im większy jest obszar operowania i działania, tym głębiej powinno rozmieszczać się własne siły zdolne do wykonania szybkiego manewru. Pod warunkiem, że będą one miały zapewnione sprawne przemieszczenie się w rejony i kierunki decydujących walk i bitew. Geograficzny zarys granic, jak już wspomniano, w kształcie kolistym oraz przeciętne odległości od rzeczywistych i przewidywanych rejonów dyslokacji wojsk do kierunków zagrożonych uderzeniami przeważających liczebnie sił przeciwnika stwarzają sprzyjające warunki do przestrzegania wspomnianej wyżej zasady.

Strategiczna dyslokacja SZ RP łączy się ściśle z problemem walki o strategiczną inicjatywę obronną, która polega także na wywieraniu nacisku politycznego (dyplomatycznego), a jednocześnie na wykorzystaniu działań wojskowych w celu stworzenia dogodnych warunków do pertraktacji dyplomatycznych zapobiegających nagłej napaści potencjalnego agresora. Proces ten obejmuje także szereg konkretnych poczynań o charakterze militarnym, głównie uniemożliwiających potencjalnemu agresorowi uzyskanie zaskoczenia zarówno w skali strategicznej, jak i operacyjno-taktycznej. Uniknięcie zaskoczenia przed nagłą napaścią stanowi jeden z podstawowych elementów przewagi nad agresorem, bo i w ten też sposób uzyskuję się jego zaskoczenie. Obecne położenie dyslokacyjne SZ RP, według mojej oceny i tej zasady jest wadliwe o czym także szczegółowo pisałem w jednym z opracowań opublikowanych na stronach Fundacji Instytucji Bezpieczeństwa i Strategii. 

W świetle powyższego powstaje pytanie jakie są podstawowe wymogi, które, biorąc pod uwagę uwarunkowania naszego bezpieczeństwa, musi spełniać Strategia Obronności Polski, aby osiągnęła ona stawiane przed nią cele strategiczne? Doświadczenia wojenne, a także Polska Sztuka Wojenna w zakresie przygotowań obronnych, umożliwia sformułowanie tych podstawowych wymogów, do który należą :

I. Odporność obrony Polski (pisał o tym swojej opinii 10 lipca 2020r na łamach portalu Defence24 dr Artur Jagnieża, przewodniczący Rady Fundacji Instytut Bezpieczeństwa i Strategii) oznaczająca zdolność organizacyjną państwa na najniższych szczeblach, która w czasie wojny musi być gotowa nieść natychmiastową pomoc w ratowaniu zdrowia i życia obywateli. Oznacza ona również zagwarantowanie potrzebę obronnego i psychologicznego przygotowania społeczeństwa, tak by było ono zdolne do podejmowania zorganizowanych wysiłków obronnych, będąc odpornym na propagandę i dezinformację potencjalnego agresora. Odporność obrony Polski w czasie kryzysu i wojny oznacza także skuteczną ochronę i obronę infrastruktury krytycznej państwa, a także systemów kierowania jego obroną oraz dowodzenia Siłami Zbrojnymi w celu zapewnienia i zachowania ich ciągłości działania w obliczu powstałego kryzysu i w czasie wojny;

II. Powszechność obrony. Według tego wymogu jest niezbędnym zawczasu (w czasie pokoju) przygotowanie i wykorzystanie w czasie ewentualnej agresji militarnej całego terytorium Polski, całego społeczeństwa oraz wszystkich zasobów państwa do odparcia agresji. wymóg ten i potrzeba ta nie tylko wynikają z charakteru obrony słabszego państwa przed silniejszym, ale także z charakteru działań ofensywnych i możliwości potencjalnego agresora, którymi obejmie on jednocześnie całe terytorium Polski i wszystkie znaczące obiekty wojskowe, gospodarcze i polityczne.

III. Trwałość obrony – to utrzymanie terytorium. Oznacza to takie przygotowanie i prowadzenie obrony, które nie pozwoli agresorowi na trwałe zajęcie jakiejkolwiek części terytorium. Wymóg ten ma istotne nie tylko ekonomiczne, ale tak psychologiczne znaczenie dla obrony państwa, bowiem w warunkach ograniczonej przestrzeni terytorium Polski oraz rozmieszczenia wielu dużych miast i strategicznych obiektów wzdłuż granicy, utrata części terytorium w działaniach wojennych groziłaby załamaniem całej obrony.

IV. Pewność obrony i skuteczność obrony. Dla Polski oznacza ona, że przygotowania obronne muszą zapewnić osiągnięcie w każdych warunkach celów obrony strategicznej RP. Niedopuszczalne jest bowiem przygotowanie obrony Polski według jednego wariantu, a nie sprawdzonego w praktycznym działaniu. Podstawą do spełnienia tego wymogu jest uwzględnienie we wszystkich możliwych kalkulacjach strategicznych znaczącej przewagi militarnej agresora oraz dobór środków i sposobów przygotowań obronnych oraz działań zapewniających co najmniej zrównoważenie tej przewagi. Musimy być również przygotowani do prowadzenia obrony hybrydowej.

V. Elastyczność obrony. Oznacza ona zapewnienie możliwości szybkiego dostosowania się do zmian w sytuacji polityczno-wojskowej na zewnątrz, w NATO, UE, w relacjach transatlantyckich oraz wewnątrz kraju, a także zmian w charakterze środków i sposobów prowadzenia wojny walki i działań bojowych. Strategia Obronności nie może być sztywna. Spełnienie tego wymogu jest stałe prowadzenie wiarygodnych studiów i analiz polityczno-obronnych, których wyniki winne być podstawą działalności Prezydenta RP,BBN, Rządu RP, MON i Sztabu Generalnego Wojska Polskiego;

VI. Adekwatność koncepcji obrony. Oznacza ona zapewnienie zgodności celów strategicznych obrony, przyjętych sposobów przygotowania i prowadzenia obrony z posiadanymi możliwościami sił i środków własnych i ewentualnego wsparcia sojuszniczego. Fundamentalne ma tu znaczenie określenie i uwzględnienie naszych obecnych i przyszłych możliwości demograficznych i ekonomicznych.

VII. Kompleksowość obrony. Wymaganie to oznacza zaplanowanie, przygotowanie i użycie zarówno różnorodnych systemów i środków walki, jak i sposobów prowadzenia obrony w strategicznej przestrzennej operacji obronnej, gdzie te systemy i środki zazębiają się i wzajemnie uzupełniają tworząc jednolity, wielopłaszczyznowy, spięty sieciocentrycznym dowodzeniem, system obrony we wszystkich przestrzeniach obrony Polski, zdolny sprostać wszystkim zagrożeniom ze strony potencjalnego agresora.

Podsumowując, należy stwierdzić, że Strategia Obronności Polski oparta głownie na własnych obecnych i perspektywicznych możliwościach Obrony Powszechnej Polski, choć jest strategią defensywną powinna uwzględniać posiadane i rozwijane przez Siły Zbrojne zdolności ofensywne, a także rozwijać zdolności zaczepnego uprzedzenia.

Jednakże, czy Polska, będąc w NATO, UE i troszcząc się o utrzymanie trwałości więzów transatlantyckich, ma szansę zbudować Obronę Powszechną Państwa w oparciu o swoją dostateczną wystarczalność, zależeć będzie od stanu świadomości i woli narodu oraz od stanu świadomości i woli elit politycznych. Tu bowiem leży główne źródło tej szansy obrony naszej godności, rodziny, tożsamości, dziedzictwa narodowego, honoru i Ojczyzny, przed wszelką agresją- wola obrony swoich wartości ! Nie ma szans obrony państwo, którego naród nie przejawia ku temu determinacji!

Gen. dyw. w st. spocz. Leon Komornicki

Członek Rady Fundacji Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Facebook Twitter LinkedIn