Menu

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii jest unikatowym w polskich warunkach think tankiem skoncentrowanym na identyfikacji, analizie i rekomendowaniu optymalnych rozwiązań najważniejszych problemów o charakterze strategicznym dla współczesnej Polski i przyszłych pokoleń Polaków. Obszarem działalności Instytutu są kluczowe systemy funkcjonowania państwa polskiego decydujące o jego bezpieczeństwie narodowym w ujęciu perspektywicznym i długofalowym.

Fot. kpt. Martyna Kupis

Wysoki poziom edukacji i szkolenia strategicznego oraz operacyjno- taktycznego kadr dowódczych i sztabowych stanowi jeden z podstawowych elementów przewagotwórczych. Tym samym, jest to też naturalny fundament i stymulator ich wiedzy i kunsztu w tworzeniu przewagi zarówno w okresie pokoju, jako niezawodnego ogniwa zapobiegania powstawaniu sytuacji kryzysowych, jak i w celu skutecznego odparcia każdej agresji. Dlatego też fundamentalną sprawą jest określenie wymogów edukacji w systemie wyższego szkolnictwa wojskowego, w aspekcie potrzeb SZ RP – wynikających z celów i zadań Strategii Obronności Polski i jej Powszechnego Systemu Obrony, zgodnie ze Strategią Bezpieczeństwa Narodowego 2020 .

Głównym celem systemu dydaktyczno-wychowawczego wyższego szkolnictwa wojskowego powinno być wykształcenie dowódców, przywódców i specjalistów wojskowych o uformowanych cechach osobowych, dysponujących niezbędnym zasobem wiedzy i umiejętności zawodowych (odpowiedniego szczebla dowodzenia ), zapewniających pełnienie funkcji dowódczych – w działaniach bojowych w obronie terytorium Polski, w ramach misji pokojowych, zadań wykonywanych przez NATO, a także w ramach pokojowego funkcjonowania SZ RP. Tak więc, w świetle tego, treść pracy zawodowej i służby oficera stanowić powinna podstawę do określenia treści jego kształcenia i wykształcenia. Zaś treści jego charakterystyki powinny być wyznacznikiem wszelkich zabiegów dydaktyczno-wychowawczych, podejmowanych w trakcie edukacji. W ujęciu funkcjonalnym, treści charakterystyk powinny sprowadzać się do następujących grup cech charakteryzujących oficera jako :

1. Obywatela państwa, o ugruntowanej świadomości patriotyczno-obronnej oraz rozbudzonych ambicjach edukacyjnych, przygotowanego do aktywnego życia i pełnienia przyszłych funkcji społecznych;

2. Dowódcę o uformowanych cechach oficerskich, dysponującego niezbędnym zakresem wiedzy i umiejętności zawodowych odpowiedniego szczebla dowodzenia – zależnie od poziomu i trybu edukacji (studiów )- zapewniającej skuteczne pełnienie funkcji dowódczych i kierowniczych w działaniach bojowych oraz w warunkach pokojowego szkolenia wojsk;

3. Przywódcę, zdolnego do poświęcenia życia w służbie Ojczyny, umiejącego przekonać podległy zespół do swoich postaw i systemu wartości oraz inspirować poszczególnych jego członków do spełniania ról społecznych. Nade wszystko, znajdującego style i mechanizmy przywództwa oraz umiejętności elastycznie i dynamicznie dowodzić podwładnymi, uwzględniając ich zróżnicowane umiejętności, motywacje, zainteresowania i doświadczenia, w celu skutecznego wykonania postawionych zadań;

4. Specjalistę wojskowego, posiadającego zarówno wiedzę jak i umiejętności taktyczno-specjalne w zakresie eksploatacji techniki wojskowej oraz taktycznego wykorzystania możliwości taktycznych uzbrojenia i sprzętu wojskowego, a także zdolnego opanować nowe generacje techniki wojskowej oraz optymalnie wykorzystać jej walory w walce .Ponadto umieć współdziałać z pozamilitarnymi ogniwami obronnymi oraz wykorzystywać ich siły i środki, stosownie do sprawowanej funkcji;

5. Organizatora procesu szkolenia pododdziałów, umiejącego zaplanować szkolenie, zorganizować je i przeprowadzić zgodnie z kompetencyjnym zakresem obowiązków;

6. Oficera zdolnego do samodoskonalenia się oraz nadążającego za postępem w nauce i technice w drodze podnoszenia kwalifikacji zawodowej w systemie edukacji ustawicznej, umiejącego także kierować procesami własnego rozwoju osobowego (właściwe procesy samorealizacji);

7. Oficera przygotowanego do funkcjonowania w międzynarodowych strukturach sojuszniczych w ramach NATO oraz w ramach misji pokojowych ONZ, rozumiejącego- w mikroskali -polityczno-militarny wymiar swojego działania jako dowódcy (oficera specjalisty wojskowego ), a także – w makroskali -politykę międzynarodową dotyczącą operacji wojskowych o wymiarze strategicznym i operacyjno- taktycznym.

Powyższe cechy mają charakter uniwersalny i odnoszą się do oficerów wszystkich rodzajów wojsk, służb i rodzajów sił zbrojnych RP. Szczegółowe cechy, specyficzne dla poszczególnych rodzajów sił zbrojnych, rodzajów wojsk i służb powinny być formowane w charakterystykach osobowo-zawodowych absolwentów i w programach kształcenia Akademii Wojskowych i Akademii Sztuki Wojennej.

Akademia Sztuki Wojennej powinna też zatem we współpracy z Departamentem Kadr MON opracować charakterystyki osobowo-zawodowe dla kursów taktyczno-operacyjnych i operacyjno -strategicznych. Ponadto w wszystkich akademiach wojskowych powinny być opracowane i wdrożone charakterystyki osobowo-zawodowe określające wymagania wobec absolwentów wyższych kursów doskonalenia oficerów oraz kursów specjalistycznych. Charakterystyki osobowo- zawodowe absolwentów Akademii Sztuki Wojennej i Akademii Rodzajów Sił Zbrojnych oraz wszelakich kursów zinstucjonalizowanych powinny tworzyć strukturę, czyli zbiór charakterystyk o określonych wzajemnych relacjach – logicznego wynikania celów i treści – umożliwiających programowanie kształcenia ustawicznego, a zatem również drogi rozwojowej oficera.

Jakie zatem, w świetle powyższego oraz potrzeb zbudowania powszechnej obrony Polski i jej Siły Obronnej, której głównym elementem są Siły Zbrojne RP, powinny być oczekiwania w zakresie pożądanych cech i postaw oficerów?

Kanwę prowadzonego w uczelniach wojskowych procesu dydaktyczno-wychowawczego powinny stanowić charakterystyki osobowo-zawodowe ich absolwentów. Tym samym powinno dożyć się do ukształtowania następujących uniwersalnych i szczegółowych cech osobowo-zawodowych absolwentów:

1. W obszarze postaw społecznych, wyrażających stosunek do potrzeb Obrony Powszechnej RP oraz do rzeczywistości i zachodzących przemian oraz określających sposób bycia oraz postępowania:

– patriotyzm wyrażający się w umiłowaniu ojczyzny, regionu i ojcowizny, silny związek emocjonalny ze społeczeństwem i środowiskiem zawodowym;

– postawą obywatelską, przewijającą się w myśleniu kategoriami państwa i służby pełnionej w interesie Rzeczpospolitej;

– przestrzeganiem norm moralnych zawartych w etyce zawodowej oficera Wojska Polskiego;

– humanizmem, przejawiającym się głównie w podmiotowym traktowaniu ludzi – swoich podwładnych, poszanowaniu ich i swojej godności oraz wolności ;

– aktywność, rozumianą jako uczestnictwo życiu środowiska zawodowego i wspólnoty terytorialnej, wyrażająca się w działaniu na rzecz integracji i rozwoju form współżycia tych zbiorowości.

2. W obszarze postaw zawodowych, wyrażających się nastawieniem absolwentów, zarówno do wykonywanych zadań, jak stosunkiem do przełożonych, kolegów i podwładnych oraz motywacjami pobudzającymi ich do działania ukierunkowanego na zaspakajanie potrzeb podnoszenia kwalifikacji oraz wyróżnianie się w służbie . W ty zakresie u absolwentów powinno kształtować się przede wszystkim:

– predyspozycje dowódczo-przywódcze, stanowiące zespół cech osobowych, wiedzę i umiejętności zawodowych zapewniające absolwentowi pełnienie funkcji dowódczych w działania taktycznych we współdziałaniu siłami układu pozamilitarnego w ramach powszechnej obrony kraju, w sytuacjach kryzysowych i w ramach zwalczania klęsk żywiołowych na obszarze kraju, w ramach misji pokojowych poza jego granicami, a także w ramach NATO. Ponadto na pełnienie funkcji administracyjnych w warunkach pokojowego szkolenia wojsk;

– kulturą dowodzenia;

– lojalność, zdyscyplinowanie i odpowiedzialność;

– inicjatywność -będąca umiejętnością sprawnego wykonywania zadań w skomplikowanych warunkach ( przy braku pełnej informacji) i wyrażająca się w potrzebie świadomego przemyślanego podejmowania działań zmierzających do zrealizowania postawionego zadania;

– koleżeńskość ;

– sprawność fizyczna i odporność na trudy służby wojskowej ;

– zainteresowania i zamiłowania, a także aspiracje i ambicje zawodowe .

3. Postawę wobec samego siebie, wyrażającą się stosunkiem do siebie, dbałość o własne zdrowie, poczuciem własnej wartości oraz samokontrolą, samokrytyką, samooceną wykonywanych przez siebie zadań służbowych i pozasłużbowych. W tym zakresie u absolwentów kształtować się powinno poczucie honoru, wymagalności, pryncypialności, wytrwałości, odwagę w tym także odwagę intelektualną, wymagalność, wytrwałość, stanowczość i zdecydowanie, a także zrównoważenie emocjonalne;

4. W obszarze walorów intelektualnych, rozumianych jako rozwinięte dyspozycje umysłowe, określające sprawność procesów psychicznych absolwentów powinna cechować:

– inteligencja, jako zespół zdolności umożliwiający, trafny dobór metod i środków działania oraz krytycyzm w ocenie własnego postępowania ;

– wyobraźnia, jako zdolność tworzenia w umyśle obrazów ( taktycznych i operacyjnych ) rzeczywistości -zarówno na podstawie spostrzeżonych faktów, zdarzeń i procesów, jak też na podstawie zdobytego doświadczenia;

– sprawność pamięci, a także sprawność procesów decyzyjnych, poznawczych i percepcji;

5. Wrażliwości estetyczno-kulturowej, obejmującej zespół cech pozwalających utrzymywać harmonię i równowagę wewnętrzną, stanowiącą zewnętrzny wyraz przynależności do określonej warstwy społecznej oraz warunkującej lepsze przygotowanie do pracy w jednostkach wojskowych i w życiu prywatnym .

Tym samym absolwenta uczelni wojskowych, o przedstawionych wcześniej podstawach, motywacjach i walorach intelektualnych, w kontekście potrzeb [powszechnej obrony Polski i tworzenia przewagi w czasie pokoju, w całym procesie edukacyjnym należy wyposażyć w następujące kwalifikacje:

1. Kwalifikacje ogólne – stanowiące postawę wszechstronnego ustawicznego i skutecznego rozwijania osobowości, które zapewniają możliwości samodzielnego i twórczego działania, będącego świadectwem przynależności do inteligencji i społecznej grupy żołnierzy zawodowych (w kwalifikacjach ogólnych należy wymienić grupy cech dotyczących wiedzy ogólnokształcącej i humanistycznej );

2. Kwalifikacje kierunkowe, określające zakres i jakość wykształcenia ogólnozawodowego absolwenta, zapewniające możliwości realizacji zadań na podstawowych szczeblach dowodzenia w Siłach Zbrojnych (dowódcy plutonu i kompanii) Kwalifikacje kierunkowe powinny obejmować grupy cech z obszarów wiedzy i umiejętności ogólnowojskowych i ogólnotechnicznych (raz odpowiednio: ogólnoekonomiczne; ogólnopedagogiczne; ogólnomedyczne). Kwalifikacje kierunkowe powinny również odnosić się do umiejętności adaptacji i samokształcenia, a także walorów psychofizycznych;

3. Kwalifikacje specjalistyczne, określające zakres i jakość przygotowania niezbędnego przygotowania do wykonania zadań, wynikających z pełnienia funkcji na stanowisku dowódcy plutonu i kompanii

Biorąc pod uwagę powyższe, a także inne uwarunkowania należy postawić pytania:

  1. Czy obecny system dydaktyczno- edukacyjny wyższego szkolnictwa wojskowego, który jest fundamentem systemu szkolenia SZ RP, a jego absolwenci fundamentem kadry oficerskiej Wojska Polskiego, kształtuje je zgodnie z oczekiwaniami wobec niej oraz wymogami współczesnej przestrzennej i powszechnej obrony Polski, do której zobowiązuje Strategia Bezpieczeństwa Narodowego 2020, adekwatnie do potrzeb Sił Zbrojnych RP?
  2. Jakie kierunki zmian powinny nastąpić w systemie i programach wyższego szkolnictwa wojskowego, by sprostać tym oczekiwaniom i wymaganiom?

Facebook Twitter LinkedIn