Menu

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii jest unikatowym w polskich warunkach think tankiem skoncentrowanym na identyfikacji, analizie i rekomendowaniu optymalnych rozwiązań najważniejszych problemów o charakterze strategicznym dla współczesnej Polski i przyszłych pokoleń Polaków. Obszarem działalności Instytutu są kluczowe systemy funkcjonowania państwa polskiego decydujące o jego bezpieczeństwie narodowym w ujęciu perspektywicznym i długofalowym.

Fot. Maciej Szopa, Defence24.pl

Realizm w planowaniu powszechnego systemu obronnego jako fundament jego ciągłości i bezkolizyjnego funkcjonowania oraz prognozowania rezultatów

Strategiczne środowisko bezpieczeństwa międzynarodowego podlega dynamicznym zmianom. Trwająca pandemia koronawirusa ten proces jeszcze bardziej pogłębia, co więcej przekładając się na i tak już mocno nadszarpnięte wcześniej fundamenty gospodarcze bezpieczeństwa. Zaznaczenia nabierają zaś nowe wyzwania i zagrożenia spowodowane przez:

  • pełzającą globalną agresję i zaostrzającą się coraz bardziej walkę prowadzoną przez Chiny o światowy hegemonizm z USA;
  • rosnącą w siłę imperialistyczną Rosję prowadzącą wojnę w Ukrainie oraz wojnę informacyjną w europejskim środowisku bezpieczeństwa, mającą na celu je dezintegrować i osłabiać, a także wpływać na wyniki wyborów w Europie i w USA;
  • globalny terroryzm;
  • masowe migracje ludności z Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu do Europy;
  • wybuchające wojny lokalne, w punktach zapalnych na świecie;
  • asymetrię bezpieczeństwa nuklearnego.

Wszystko dzieję się w warunkach zaniechania szkolenia obronnego i psychologicznego przygotowania społeczeństw w wielu krajach UE i wchodzących w skład NATO, w tym i w Polsce. Powoduje to niski stopień świadomości obronnej, w wyniku czego może wystąpić brak akceptacji dla polityki kolektywnej obrony NATO w ramach Art. 5 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Ponieważ ryzyka się nasilają, pojawia się naturalny odruch zamykania się przez poszczególne państwa NATO w skorupie własnych obaw. Widoczna jest tendencja swoistego „chowania głowy w piasek „. Jednym z problemów staje się zwiększający się kryzys poziomu zaufania między państwami i pojawić się może ryzyko renacjonalizacji polityki bezpieczeństwa poszczególnych krajów.

W tej sytuacji Polska niezależnie od swoje obecności w NATO, UE i sojuszu z USA powinna, zgodnie ze Strategią Bezpieczeństwa Narodowego, swoje bezpieczeństwo i obronność oprzeć przede wszystkim na Powszechnym Systemie Obrony Państwa, a ten na przestrzennej obronie militarnej kraju i na stworzonej zawczasu w jej ramach przewadze niematerialnej i materialnej.

Sprawne funkcjonowanie Powszechnego Systemu Obrony Państwa, stworzonej przewagi niematerialnej i materialnej oraz przestrzennej obrony militarnej kraju, w duże mierze uzależnione jest od jego właściwego realistycznego planowania. Dlatego też planowanie to określane jako obronne-narodowe jest pierwotne i nie może być przeprowadzone tylko w oparciu o Koncepcję Strategiczną NATO. Koncepcja Strategiczna NATO w obronie Polski jest wtórna i powinna uwzględniać wszystkie uwarunkowania i potrzeby udzielenia skutecznej pomocy Polsce w celu wzmocnienia potencjału naszej Sił Obronnej i jej zdolności odstraszających, tym samym niedopuszczenie do agresji na nasz kraj, a w wypadku, gdyby ona nastąpiła udzielenie nam we właściwym czasie skutecznej pomocy zbrojnej.

W planowaniu tym szczególna uwaga powinna być poświęcona następującym uwarunkowaniom:

  1. Sformułowaniu Strategii Bezpieczeństwa Narodowego, a w niej celów politycznych, odpowiednio zróżnicowanych w stosunku realnych i hipotetycznych przewidywanych zagrożeń;
  2. Sformułowaniu celów i zadań militarnych, w realizacji, których przewiduje się zarówno własne możliwości, jak i możliwości i działania ewentualnościowe, oczekiwane ze strony NATO oraz możliwości i działania militarne potencjalnego agresora;
  3. Ocenianiu możliwości odparcia zbrojnej agresji, w której rozpatruje się rożne warianty działania i przeciwdziałania, uwzględniające warunki terenowe na konkretnym obszarze kraju;
  4. Prognozowaniu rezultatów kosztów zarówno ewentualnej agresji przeciwnika, jak i kosztów poniesionych na przygotowanie zawczasu systemu powszechnej obrony Polski jak i przestrzennej obrony militarnej (koszt, efekt).

Przy formułowaniu celów politycznych, które powinny zostać ujęte w odpowiednich planach, dokonane być powinny szczegółowe oceny, do których należy zaliczyć:

  1. Ocena sytuacji politycznej, gospodarczej i militarnej z uwzględnieniem sytuacji w globalnym i europejskim środowiskach bezpieczeństwa i jej w pływ na bezpieczeństwo Polski;
  2. Ocena możliwości Sił Zbrojnych z uwzględnieniem ich stanu w czasie pokoju oraz czas i liczbę przygotowanych rezerw osobowych, doprowadzając liczebność wojsk do wymaganego poziomu na czas kryzysu i wojny. Jednocześnie należy dokonać oceny potrzeb materiałowych na czas pokoju, kryzysu i wojny zarówno dla WO, jak i WOT oraz OCK ;
  3. Ocena NATO – jego trwałości, wartości i zdolności militarnej oraz wolę i gotowość, poszczególnych państw i ich społeczeństw wchodzących w skład sojuszu, do przyjścia z konkretną pomocą zarówno w wymiarze politycznym i gospodarczym, jak militarnym zgodnie z Art.5.

Cele polityczne determinują treści celów i zadań obrony militarnej (Strategii Obronności – brak!!).W tym względzie powinna być wyjątkowa zgodność, chociaż nie można wykluczyć, że niekiedy po głębokiej analizie i ocenach, zwłaszcza własnych możliwości w stosunku do możliwości potencjalnego agresora, zaistnieje konieczność korekty, a nawet zmiany celów politycznych. 

Przy formułowaniu celów i zadań obrony militarnej wymagana jest poszerzona ocena takich kategorii jak:

  1. Zagrożeń, zwłaszcza militarnych;
  2. Sytuacji polityczno-militarnej i jej rozwoju w kontekście bliższej i dalszej (przewidywalnej) przyszłości;
  3. Możliwości udzielenia pomocy militarnej przez NATO (w tym aspekcie bierze się przede wszystkim pod uwagę wielkość tej pomocy oraz czas jej uruchomienia w czasie zaistnienia sytuacji kryzysowej oraz w wypadku rozpoczęcia agresji na nasz kraj z zaskoczenia);
  4. Możliwości i warunki oraz sposoby (własne oraz NATO i UE ) zapobiegania zbrojnej agresji ze strony Rosji;
  5. Możliwości i sposoby użycia Sił Zbrojnych RP, w tym Wojsk Operacyjnych i Wojsk Obrony Terytorialnej, w rożnych wariantach, nawet najbardziej ekstremalnych sytuacjach, które mogą zaistnieć po zbrojnej napaści na Polskę ;
  6. Poziom potrzeb w dziedzinie rezerw osobowych i materiałowych.

Po wielowariantowym rozpatrzeniu, analizie i ocenie celów i zadań politycznych oraz militarnych, a także możliwości ich osiągania i realizacji, rysuje się naturalna podstawa do opracowania Systemu Obronnego Państwa, polegająca głównie na przygotowaniu szeregu niezbędnych planów. Do głównych z nich należy zaliczyć:

  • Plan Mobilizacji Gospodarki [PMG] w tym przemysłu obronnego (konwersji) na czas kryzysu i wojny do wykorzystania potrzeb bieżących SZ RP (WO i WOT), przygotowanie niezbędnych rezerw materiałowych utrzymywanych w czasie pokoju i na czas wojny;
  • Plan działalności zapobiegającej agresji.

Plan ten może zawierać działy: działań politycznych, gospodarczych i wojskowych. Mogą to być również oddzielne plany określonych działań zapobiegających powstawaniu sytuacji kryzysowych lub ich przezwyciężania:

  1. Plan psychologicznego i obronnego przygotowania społeczeństwa na wypadek sytuacji kryzysowych i wojny (w tym także w czasie pandemii);
    1. Plan Strategiczny Odparcia Agresji;
    1. Plan przygotowania rezerw osobowych i materiałowych.

Opracowanie realnych planów powszechnego systemu obronnego Polski ma ogromne znaczenie dla ciągłości i bezkolizyjności funkcjonowania państwa. Realizm w tym, że w planowaniu obronnym wyraża się między innymi, również w tym, że stanowią one podstawę do opracowania prognozowanych rezultatów ich realizacji. Opracowanie takich prognoz jest koniecznością dla sprawnego funkcjonowania państwa i jego powszechnego systemu obronnego. Prognozy „koszt – efekt” mogą być prowadzone w różnych aspektach i kategoriach. Do zasadniczych można zaliczyć prognozowanie :

  • Celów politycznych;
  • Celów i zadań militarnych;
  • Kosztów( szczególnie w wymiarze politycznym i gospodarczym ) zapobiegania agresji;
  • Kosztów przygotowania do odparcia agresji.

Na pewno prognozowanie kosztów wynikających z osiągania celów politycznych oraz z celów i zadań militarnych jest bardzo złożone, lecz koniczne, nawet jeżeli będą to prognozy szacunkowe. Pozwolą one jednak przynajmniej ogólnie dać wyobrażenie o stratach, które mogą nastąpić w wyniku agresji, umożliwiając zarówno rządowi jak i społeczeństwu uświadomienie skutków zaniedbań w systemie obronnym państwa. Ponadto ocena wyników realizacji poszczególnych planów powszechnego systemu obrony państwa, zapewni ich nieustanną aktualizację. Mogą one także stanowić wiarygodne dokumenty do bardziej realnego działania zmierzającego do zapobiegania powstawania sytuacji kryzysowych i utrzymania pokoju. 

Poruszone zostały przeze mnie tylko najważniejsze wybrane problemy fundamentalnego znaczenia realności planowania Powszechnego Systemu Obrony Polski, które ma także istotne znaczenie przewagotwórcze dla tworzenia już w czasie pokoju przewagi niematerialnej i materialnej w tym systemie. Uświadamia ono również skalę i obszary naszych zaniedbań i zaniechań w obronie Polski. 

Sprawna gospodarka, silna ekonomia, wsparta odpowiednio osiągnięciami naukowymi, polskim przemysłem obronnym oraz mądrą dalekowzroczną polityką państwa i nowocześnie zorganizowane, dyslokowane, wyszkolone i przygotowane SZ RP oraz OCK są konieczne dla uwiarygodnienia trwałego powszechnego systemu obronnego. To właśnie w tym systemie modernizujące się ciągle (PMT) i nowoczesne SZ RP i Polski Przemysł Obronny powinny i muszą być stymulatorem rozwoju gospodarczego i sprzężenie zwrotne w tej dziedzinie są nie tylko pożądane lecz tym samym konieczne!

Każda bowiem tu rozbieżność lub naruszenie równowagi grozi awanturnictwem (czego jesteśmy nie od dzisiaj świadkami w przestrzeni medialnej, gdzie dyskredytuje się Polski Przemysł Obronny i potrzebę budowy powszechnej obrony RP) i stanowi zachętę do ekspansji gospodarczej osłabiająca nasz potencjał obronny, a następnie do agresji niemilitarnej i militarnej, naruszającej pokój, porządek i bezpieczeństwo Polski i tym samym w Europie.

Gen. dyw. w st. spocz. Leon Komornicki

Członek Rady Fundacji Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Facebook Twitter LinkedIn