Menu

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Fundacja Instytut Bezpieczeństwa i Strategii jest unikatowym w polskich warunkach think tankiem skoncentrowanym na identyfikacji, analizie i rekomendowaniu optymalnych rozwiązań najważniejszych problemów o charakterze strategicznym dla współczesnej Polski i przyszłych pokoleń Polaków. Obszarem działalności Instytutu są kluczowe systemy funkcjonowania państwa polskiego decydujące o jego bezpieczeństwie narodowym w ujęciu perspektywicznym i długofalowym.

 

Fot. plut. Bartek Grądkowski/15 BZ

Przygotowanie zawczasu obrony przestrzennej Polski; obronne i psychologiczne przygotowanie społeczeństwa oraz tworzenie w czasie pokoju przewagi niematerialnej i materialnej maja kluczowe znaczenie w zapobieganiu konfrontacji zbrojnej i uwiarygodniają sprawność systemu powszechnej obrony Polski.

Fundament na, którym zbudowany być musi System Powszechnej Obrony Polski, stanowi psychologiczne i obronne przygotowanie społeczeństwa oraz jego wola i gotowość do obrony kraju.

Na tym fundamencie opierać się powinny filary tego systemu, którymi są:

1. Polityka zagraniczna;

2. Potencjał gospodarczy i naukowy Polski, w tym potencjał polskiego przemysłu obronnego i jego zaplecze naukowo-badawcze;

3.Siły Zbrojne składające się z dwóch komponentów (Wojsk Operacyjnych i Wojsk Obrony Terytorialnej);

4.Obrony Cywilnej Kraju;

System obrony powszechnej Polski wymaga sprawnie funkcjonującego, nawet w ekstremalnych warunkach, systemu kierowania i dowodzenia Sił Zbrojnych RP (SZ RP). Systemy te, ze względu na ich przeznaczenie, cele oraz zadania, muszą być przygotowane i nieustannie doskonalone w okresie pokoju.

W Systemie Obrony Powszechnej Państwa( SOPP) szczególne miejsce i rola przypada SZ RP, które powinny mieć charakter ogólnonarodowy. Głównym ich zadaniem powinna być nieustanna gotowość do zdeterminowanego odstraszania i przeciwdziałania ewentualnej napaści przeciwnika, a w razie jej zaistnienia bezzwłoczne (czynnik czasu i zdolności przeciwzaskoczeniowe) stawianie skutecznego oporu, przy współdziałaniu z innymi siłami struktur obronnych państwa.

Wysoka gotowość alarmowa, mobilizacyjna oraz gotowość bojowa SZ RP w czasie pokoju powinna być jednocześnie międzynarodowym uwiarygodnieniem determinacji obronnej naszego narodu i państwa. Można tutaj także stwierdzić, iż trwały i odporny system obrony powszechnej RP stanowi bardzo poważny czynnik stabilizacji i bezpieczeństwa europejskiego. Bezpieczeństwo Polski ze względu na jej geopolityczne buforowe położenie jest bowiem nieodzownym elementem bezpieczeństwa w Europie. Ten oczywisty fakt powinien i musi być naszym poważnym atutem, który należy wykorzystywać maksymalnie jako nasz atut, a nie słabość we wszelkiego rodzaju negocjacjach z naszymi zachodnimi partnerami – w tym i z USA, tak jak to czyniła i czyni Turcja.

Charakter zagrożeń i rola, jaką odrywają SZ RP w systemie obrony powszechnej państwa, wymaga sprawnego (w trybie lawinowym) przejścia w jak najkrótszym czasie ze stanu pokojowego na czas wojenny; zdolności wszystkich systemów walki w każdej przestrzeni jej prowadzenia; zdolności pododdziałów, oddziałów, związków operacyjnych i taktycznych do prowadzenia obrony przestrzennej na miejscu (WOT) i do prowadzenia wyjątkowo manewrowych działań bojowych (operacyjnych ) o charakterze obronno-zaczepnym i w wymiarze powietrzno-lądowym. Dowódcy i oficerowie sztabu każdego szczebla dowodzenia powinni doskonale opanować umiejętności dokonywania szybkich zwrotów i manewrów , wykonywania  marszów na bliższe i dalsze odległości oraz sprawne przenoszenie punktu ciężkości operacji i walki na decydujące kierunki (obszary).

Ze względu na ewidentną ogólną przewagę liczbową zgrupowań Zachodniego Okręgu Wojskowego armii rosyjskiej, podstawą koncepcji strategicznej, operacyjnej i taktycznej powinno być dążenie do tworzenia przewagi w określonym miejscu i czasie, a zwłaszcza przewagi w sferze niematerialnej – intelektualnej dowódców i oficerów sztabu. W tym względzie należy sięgać do chlubnych tradycji polskiego oręża i polskiej sztuki wojennej.

Dzisiaj, we współczesnych warunkach, aby w operacji i walce odnieść zwycięstwo mniejszymi siłami, potrzebny jest ogromny wysiłek już w czasie pokoju, tworzący fundament do wymaganej przewagi materialnej i niematerialnej w celu skutecznego odstraszania i na okres skutecznego przeciwstawienia się agresji. Ta strategiczna potrzeba jest jednak dzisiaj trudna do zrealizowania, ponieważ trzeba brać pod uwagę wiele obecnie niezbyt jasnych uwarunkowań. Niezależnie jednak od tego trzeba z całą ostrożnością widzieć, że uzyskanie przewagi w walce zbrojnej musi być zapoczątkowane zawczasu – w czasie pokoju. Przy największym bowiem wysiłku zdobycie się na skuteczne przeciwdziałanie dopiero w czasie walki i wojny, na pewno wyniszczającej, nie będzie możliwe .

Ponadto, elementy przewagi tworzone w czasie pokoju, są podstawą do zapobiegania konfrontacji zbrojnej (odstraszania). Jest to także przewaga uwiarygadniająca z jednej strony sprawność systemu obronnego państwa i determinację elit politycznych oraz społeczeństwa, a z drugiej strony, stanowiąca realną przestrogę. Wskazując, że przeciwnik, który zdecyduję się na osiągniecie celów politycznych poprzez agresję zbrojną, poniesie ogromne straty i zakładanego celu nie osiągnie.

W związku z tym nasuwa się pytanie, które z tych elementów przewagotwórczych są główne i stanowią zarówno swoisty stymulator tworzenia przewagi mającej na celu zapobieganie sytuacjom kryzysowym dziś, jak i na okres gdyby taka sytuacja zaistniała, a której nigdy wykluczyć nie należy ?

Główne elementy przewagotwórcze można podzielić na źródła przewagi niewymiernej (niematerialnej ) i materialnej. Przewagę niematerialną, mimo iż trudna jest ona do zmierzenia, kształtują elementy przewagi materialnej . Dlatego też z całą mocą podkreślić należy, że podstawowym warunkiem bezpieczeństwa Polski jest dalekowzroczna i aktywnie prowadzona polityka zagraniczna, zapewniająca Polsce wiodącą rolę w bezpośrednim otoczeniu i dobrosąsiedzkie stosunki z państwami ościennymi. Fundamentem polityki zagranicznej jest z kolei mądra i także dalekowzroczna polityka wewnętrzna, bowiem siła wewnętrzna państwa determinuje wiarygodność polityki zagranicznej.

Z wojskowego punktu widzenia do przewagi niematerialnej zaliczamy następujące wartości:

1. Realistyczną Strategię Obrony Państwa oraz wynikających z niej – sztukę operacyjną i taktykę;

2. Doskonałe przygotowanie (wykształcenie i szkolenie) dowódców, oficerów sztabu oraz edukację obronną elit politycznych- kierownictwa państwowego i administracji samorządowej, a przede wszystkim społeczeństwa;

3. Doskonałe wyszkolenie bojowe wojsk operacyjnych i wojsk obrony terytorialnej;

4. Utrzymanie dowództw sztabów i wojsk w stanie wysokiej gotowości alarmowej, bojowej i zdolności;

5. Zapewnienie sprawnego systemu kierowanie państwem i dowodzenia wojskami w czasie pokoju i w jak najkrótszym czasie i bezkolizyjne przejście ich na system wojenny.

Wymienione elementy są najprostszym i najtańszym, ale najmocniej procentującym elementem tworzenia przewagi materialnej.

Do elementów przewagi materialnej (wymiernej ), należy zaliczyć :

1. NOWOCZESNY, PRĘŻNY PRZEMYSŁ OBRONNY ZASPAKAJAJĄCY POTRZEBY SZ RP – CO NAJMNIEJ W 80% ICH POTRZEB I ZARABIAJĄCY NA SIEBIE;

2. Nieustanne doskonalenie i rozwój naukowo-techniczny, zarówno ogólny, jak i dla potrzeb i na użytek gospodarki oraz całego społeczeństwa i obrony narodowej;

3. Utrzymanie sprawnego systemu konwersji przemysłu na okres kryzysu i wojny;

4. Zapewnienie strategicznych rezerw materiałowych i sprawnego systemu logistycznego zarówno po względem organizacyjnym i funkcjonalnym .

Ogromnie ważnym elementem przewagi materialnej jest zapewnienie warunków sprawnego funkcjonowania systemu przygotowania rezerw osobowych i materiałowych. W warunkach, małej stosunkowo armii, w okresie pokojowym musi być wyjątkowo sprawny system mobilizacyjny, w którym na wymaganym poziomie będą przygotowywane i doskonalone wyszkolone rezerwy osobowe – oficerskie, podoficerskie i szeregowych.

W tej dziedzinie doskonałym wzorem do naśladowania są: Szwecja, Finlandia, Izrael. Poważnym uzupełnieniem SZ RP powinna być Obrona Cywilna Kraju (należy odtworzyć) i cały potencjał pozamilitarny.

Ze względu na ograniczoną liczebność SZ RP, w warunkach bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa państwa i konfliktu zbrojnego, ogromne znaczenie ma odpowiednie przygotowanie zawczasu ternu obszaru państwa w celu  wzmocnienia obrony na miejscu realizowanej przez Wojska Obrony Terytorialnej; sprawnego i szybkiego wykonania manewru Wojsk Operacyjnych, w okresie strategicznego i operacyjnego rozwijania i wszelkich przegrupowań wojsk, zarówno na kierunki zagrożenia, jak i w czasie koncentracji wojsk na tych kierunkach, na których szukać się powinno decydującego rozstrzygnięcia.

Spośród wymienionych elementów przewagotwórczych, szczególne uwagę należy poświęcić zapewnieniu wysokiego stopnia nowoczesności Sił Zbrojnych RP. Kierując się możliwościami ekonomicznymi państwa i wydzielonym na ten cel budżetem (2,5 % PKB ).

Nowoczesność ta powinna polegać na :

1. Utworzeniu sprawnej struktury organizacyjnej SZ RP odpowiadającej skutecznemu wykonaniu przewidywanych i ujętych w odpowiednich planach, zadań oraz przyjętej koncepcji oraz  założeniom strategicznym, a także operacyjno-taktycznym (uwzględniać również należy, że niekiedy istniejąca struktura organizacyjna wojsk wymagać będzie odpowiednich zmian, przystosowań, zwłaszcza w sztuce operacyjnej i taktyce );

2. Nieustannej dbałości o wyposażenie SZ RP w nowoczesny sprzęt bojowy i środki walki, w tym maksymalne ich nasycenie nowoczesną małą techniką bojową (trzeba zaznaczyć, że w tym przypadku jest w stanie w 100 % wyprodukować Polski Przemysł Obronny PPO), przeciwstawiające się przewadze w danym sprzęcie wojskowym przeciwnika (na przykład jeżeli przeciwnik przeważającą liczbą czołgów, wówczas należy rozwijać broń przeciwpancerną, jeżeli lotnictwem – środki przeciwlotnicze itd.);

3. Zapewnienie właściwej proporcji pomiędzy rodzajami sił zbrojnych;

4 .Nieustanne doskonalenie systemów dowodzenia, cybernetycznego oraz elektronicznego przeciwdziałania;

5. Systematyczne doskonalenie szkolnictwa wojskowego – na wszystkich jego poziomach oraz zapewnienie mu właściwej współpracy z Wojskami Operacyjnymi oraz Wojskami Terytorialnymi;

6. Tworzenie nowoczesnych ośrodków szkolenia bojowego wojsk oraz rezerw osobowych.

Fundamentalne znaczenie wśród tych elementów przewagotwórczych zajmuje psychologiczne i obronne przygotowanie społeczeństwa. Są to najprostsze, a jednocześnie najbardziej skuteczne inwestycje przewagotwórcze, zapewniające nowoczesność SZ RP oraz skuteczność przeciwstawienia się przeważającym liczebnie siłom potencjalnego agresora.Ą

gen. dyw. w st. spocz. Leon Komornicki

Członek Rady Fundacji Instytut Bezpieczeństwa i Strategii

Facebook Twitter LinkedIn